Streefpeilbesluit de Linge

Het waterschap heeft zich in het IWGR-2 tot doel gesteld om voor alle wateren in haar beheersgebied streefpeilen vast te stellen indien voor dat water geen peilbesluit vereist is. Dit geldt ook voor de Linge. Aangezien voor het Merwedekanaal reeds in 2004 een peilbesluit is genomen, zal dit kanaal buiten het streefpeilbesluit voor de Linge vallen.

Voor de Linge is in het verleden niet eerder een (streef)peilbesluit opgesteld. De huidige peilen worden al tientallen jaren ongewijzigd gehanteerd. Er zijn geen grote knelpunten of redenen om peilen drastisch aan te passen. De peilen zijn tegen het licht gehouden in relatie tot nieuwe ontwikkelingen in het beleid, zoals WB21, NBW, Flora- en Faunawet, Habitat- en Vogelrichtlijn en Kaderrichtlijn Water. De afvoer en aanvoer van water is en blijft de hoofdfunctie van de Linge.

Het doel van een peilbesluit is de belanghebbenden duidelijkheid te bieden ten aanzien van de onder normale omstandigheden te handhaven peilen. Met het peilbesluit verplicht het waterschap zich tegenover belanghebbenden om binnen redelijke grenzen alles te doen wat nodig is om de vastgestelde peilen te handhaven. Dit betreft een inspanningsverplichting.

In gevallen waarin handhaving van de vastgestelde peilen niet goed mogelijk is, gezien de grote fluctuaties van het waterpeil door natuurlijke omstandigheden, kan worden volstaan met een streefpeil. Een streefpeil is een indicatief peil en hiervoor geldt in principe tevens een inspannings­verplichting, maar het waterschap is niet aansprakelijk voor eventuele schade.

Om te komen tot streefpeilen voor de Linge is de rapportage “Toelichting streefpeilbesluit de Linge” opgesteld. Deze ligt bij het bestuurssecretariaat ter inzage. In deze toelichting wordt het peil per Lingepand (peilvak) onderbouwd en is weergegeven op welke wijze tot het peil is gekomen. Om een integrale belangenafweging te waarborgen is gebruik gemaakt van de GGOR-filosofie.

Sectorale aanpak

De Linge dient verschillende functies. Bij de sectorale aanpak is onderscheid gemaakt tussen de functies die betrekking hebben op de Linge zelf (het water) en functies die betrekking hebben op de percelen binnen de Lingepanden (het land). Per afzonderlijke functie is de relatie met het peil beschouwd.

Aan de Linge is een aantal functies toegekend die specifiek voor de waterloop zelf gelden. De belangrijkste functies zijn de af- en aanvoer van water. Daarnaast spelen scheepvaart, in verband met waterdiepte, kwaliteit, aquatisch natuur (water en moeras natuur) en recreatie een belangrijke rol. Functies die betrekking hebben op de percelen aangrenzend en binnen de Lingepanden zijn voornamelijk landbouw, terrestiche natuur (natuur op het land) en woningbouw.

Bij de uiteindelijke peilafweging is primair rekening gehouden met het huidige landgebruik. Toekomstige functies zijn hierin niet meegenomen. Tevens speelt de ‘omvang’ van een functie een belangrijke rol in de peilafweging.

Afvoerpeil en aanvoerpeil

Afvoer en aanvoer van water zijn de belangrijkste functies van de Linge. Vandaar dat een afvoerpeil en aanvoerpeil wordt voorgesteld in plaats van een zomer- en winterpeil. Hiermee wordt in het kader van duurzaamheid ook invulling gegeven aan het beleid van het waterschap. Het hanteren van een afvoer- en aanvoerpeil brengt meer flexibiliteit met zich mee. De afvoersituatie zal zich met name voordoen in de winter, de aanvoersituatie is vooral van toepassing op de zomer. De vraag om afvoer of aanvoer hoeft echter niet specifiek seizoensgebonden te zijn. Er kunnen zich situaties voordoen waarbij bijvoorbeeld in de zomerperiode waterafvoer gewenst is, bijvoorbeeld als gevolg van extreme weersomstandigheden. Ook kan het opzetten van het peil gewenst zijn in de wintersituaties, bijvoorbeeld tijdens hoogwater om kwel tegen te gaan en ten behoeve van nachtvorstbestrijding.

Binnen de mogelijkheden is het wenselijk om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan aquatische natuur. Rekening houdend met het belang van deze functie geldt dat rondom vastgestelde peilen een natuurlijke dynamiek van minimaal 10 cm naar onder en naar boven wenselijk is. Deze bandbreedte zal afhankelijk van de weersomstandigheden ‘natuurlijk’ worden benut. Eveneens is gestreefd naar een maximaal peilverschil tussen afvoer en aanvoer van 20 cm. Het tegennatuurlijk peilbeheer, in de winter een lager peil dan in de zomer, wordt hiermee niet tenietgedaan, maar het biedt wel mogelijkheden voor het streven naar een meer natuurlijke dynamiek.

Peilvoorstel (ontwerppeilen)

In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de panden waar een wijziging in het te hanteren peil is voorgesteld. Hierin is naast het peil ook de verandering van de berging weergegeven. In bijlage 1 is de peilafweging per Lingepand aangegeven. Uitgebreidere en achterliggende informatie is opgenomen in de Toelichting op het streefpeilbesluit en de bijbehorende “vensters”.

* De percelen die in open verbinding met de Linge staan, worden door middel van een peilscheidend kunstwerk geïsoleerd van de Linge en vormen een apart peilvak met een zomer- en winterpeil van respectievelijk NAP 8,00 m en 7,80 m. Dit peilvak zal door middel van twee stuwen afwateren op het omliggende gebied.

Effecten

Een belangrijke wijziging is het afschaffen van de zomer- en winterpeilen en het instellen van af- en aanvoerpeilen. Het hanteren van een af- en aanvoerpeil brengt meer flexibiliteit met zich mee. Hierdoor ontstaat een meer natuurlijk peilbeheer dat ten goede komt aan de aquatische natuur. Tevens sluiten de af- en aanvoerpeilen beter aan bij de heersende situatie en kunnen we beter inspelen en anticiperen op de weersomstandigheden.

Gezien de beperkte wijziging van de peilen, maximaal 10 cm stijging of daling, zal de verandering van kwel of wegzijging in de omgeving van de Lingepanden en peilgebieden op Lingeniveau beperkt zijn. Uit de tabel blijkt dat de totale berging met circa 40.500 m3 toeneemt. Deze bergingstoename moet gezien worden als een indicatie.

De effecten van verandering van het grondwaterregime is voor landbouw meegenomen in de doelrealisaties die met Waternood zijn bepaald. Bij het vaststellen van de peilen is zoveel mogelijk getracht de situatie te verbeteren.

Bij een verhoging van het peil hoort een verhoging van de grondwaterstand. Voor de natuurwaarden heeft dit positieve gevolgen. Terrestische natuur speelt nu echter een relatief kleine rol in grote delen van de Linge, het benedenstroomse deel uitgezonderd. Bij een verlaging van het peil zal daarom de negatieve beïnvloeding van natuur beperkt zijn.

Het verhogen van de peilen is afhankelijk van de mogelijkheid voor wateraanvoer. Door het nieuwe inlaatgemaal Pannerling vormt dit bij de voorgestelde veranderingen naar verwachting geen probleem. Ook zullen de beperkte peilverhogingen geen negatieve gevolgen hebben voor de opvoerhoogte van gemalen en drempelhoogten voor overstorten.

In de bovenstrooms gelegen panden, met name pand 1, wijken de huidige praktijkpeilen vaak af van de huidige zomer- en winterpeilen. Met name bij lage rivierafvoeren in de zomer zakt het waterpeil enkele tientallen centimeters onder het vastgestelde winterpeil. Voor Lingepand 1 geldt dat voor de landbouw, gezien de grote drooglegging, hogere peilen wenselijk zijn. Daarentegen is het vanuit de landbouw ook wenselijk om de peilen strikter te handhaven en de peilen minder ver te laten uitzakken. Ook vanuit de aquatische natuur bezien is het wenselijk het peil niet te ver te laten uitzakken. Een peilverhoging is voor Lingepand 1 echter niet wenselijk, omdat dan vaker water ingepompt moet worden in plaats van dat het onder vrijverval kan worden ingelaten.

Om bovengenoemde redenen is voorgesteld de nieuwe peilen voor Lingepand 1 met 10 cm te verlagen, met daarbij de kanttekening dat getracht wordt de vastgestelde peilen binnen de aangegeven marges te handhaven en uitzakking van de peilen zo veel mogelijk te voorkomen. Uitgangspunt hierbij is dat zoveel als mogelijk onder natuurlijk verval zal worden ingelaten. Echter de wateraanvoer naar Lingepand 2 en de wateraanvoer naar Arnhem Zuid mogen hierdoor niet in het geding komen. Met dit peilvoorstel wordt weliswaar het peil verlaagd, maar wordt extreme uitzakking zoveel mogelijk tegengegaan. Dit betekent dat er bij lage rivierwaterstanden op het Pannerdens Kanaal meer water zal worden ingelaten, maar dat dit vanwege de peilverlaging beperkt zal blijven. Als gevolg van wegzijging uit Linge naar de omliggende rivieren zal inlaten van water echter noodzakelijk blijven. Verwacht wordt dat door dit peilvoorstel de situatie voor zowel de landbouw als de aquatische natuur verbetert. De maximale peilverlaging is 10 cm. Gezien de beperkte verlaging heeft dit naar verwachting geen negatieve invloed op cultuurhistorische waarden en terrestrische natuur. Door het inbrengen van een natuurlijkere dynamiek rondom de in te stellen peilen wordt tegemoet gekomen aan aquatische natuurwaarden. Er blijft voldoende waterdiepte zodat dat de kwaliteit niet verslechtert.

Nadat het college van dijkgraaf en heemraden het ontwerpstreefpeilbesluit in haar vergadering van d.d. 24 augustus 2006 heeft vastgesteld, is het gedurende zes weken ter inzage gelegd. Dit betekent dat er in lokale dag- en weekbladen advertenties zijn geplaatst, dat de betrokken instanties zijn geïnformeerd en dat het ontwerpstreefpeilbesluit ter inzage is gelegd van 11 september 2006 tot 20 oktober 2006. Eveneens is op 3 oktober een voorlichtingsavond georganiseerd.

In totaal zijn er in deze periode zes zienswijzen ingediend. In het inspraakverslag (zie bijlage 2) zijn deze zienswijzen samengevat weergegeven en is per zienswijze een reactie en een advies aan­ge­geven. Deze zienswijzen geven aanleiding om de voorgenomen peilverlaging in Lingepand 7 in te trekken en het peilvoorstel te wijzigen in:

• aanvoerpeil: NAP 5,95 m
• afvoerpeil: NAP 5,75 m.

De genoemde bergingstoename, zoals vermeld in bovenstaande tabel, komt hiermee te vervallen.

Om de streefpeilen te kunnen handhaven, dient ten behoeve van Lingepand 3 een stuw te worden geautomatiseerd. Het automatiseren van deze stuw is reeds voorzien in het plan “Automatiseren stuwen en gemalen”. Ten behoeve van Lingepand 4 is er een inlaatvoorziening nodig om het geïsoleerde peilvak te voorzien van water. Tevens is een extra stuw gewenst voor de waterafvoer. Deze voorzieningen worden meegenomen in de ruilverkaveling Over-Betuwe. De kosten van deze maatregelen zullen niet apart op het project streefpeilbesluit de Linge drukken en zijn derhalve niet opgenomen in dit voorstel.

N.v.t.

Het streefpeilbesluit is in de planfase breed gecommuniceerd. Intern is gewerkt met een projectgroep waarin diverse afdelingen van het Waterschap Rivierenland vertegenwoordigd waren. Extern is gewerkt met een klankbordgroep waarin vertegenwoordigers van gemeenten, provincies en diverse belangenorganisaties zitting hadden.

Nadat het streefpeilbesluit door het algemeen bestuur is vastgesteld, zal het binnen twee weken op gebruikelijke wijze worden gepubliceerd. Tevens ontvangen degenen die een zienswijze hebben ingediend en de reeds eerder betrokken instanties het besluit en het inspraakverslag. Gedurende zes weken is er gelegenheid voor administratief beroep bij Gedeputeerde Staten.

N.v.t.

- Het streefpeilbesluit de Linge conform bijgevoegde peilenkaart vaststellen.

het college van dijkgraaf en heemraden,

de secretaris-directeur, drs. H.C. Jongmans.

de dijkgraaf, ir. G.N. Kok.

Agenda punt:         

Registratie nr.:  2006-24793

Het algemeen bestuur van Waterschap Rivierenland

gelezen het voorstel van het college van dijkgraaf en heemraden d.d. 4 januari 2007;

gelet op het advies van de commissie d.d. ;

gelet op de desbetreffende bepalingen van de Waterschapswet en het algemeen reglement van Waterschap Rivierenland;

besluit:

• streefpeilbesluit van de Linge conform bijgevoegde peilenkaart vast te stellen

aldus besloten in de vergadering d.d. 9 februari 2007

het algemeen bestuur voornoemd,

de secretaris-directeur, drs. H.C. Jongmans.                      

de voorzitter, ir. G.N. Kok.