Veel gestelde vragen natuurontwikkeling Lingegebied-Diefdijk-Zuid

1. Waarom wordt er zoveel drukte gemaakt om bepaalde natuur te realiseren in het gebied, waar de mensen niet op zitten te wachten? Er is al natuur in het gebied en die is mooi genoeg.

In het Lingegebied - Diefdijk Zuid komt heel bijzondere natuur voor. Maar die natuur staat onder druk en heeft niet de juiste omstandigheden om goed te kunnen overleven. Dat vraagt dus om maatregelen. Het meest in het oogspringend is het zogeheten kalkmoeras. Dat komt nu al voor in de Put van Bullee bij Acquoy. Kenmerkend zijn daar bv. de bonte paardestaart en de moeraswespenorchis. Maar ook andere begroeiingstypen en de bijbehorend planten en dieren vragen om maatregelen, waardoor ze beter kunnen overleven of zelfs kunnen uitbreiden. De provincies hebben in hun natuurbeheerplannen aangegeven welke natuur op welke plekken moet komen. Vanuit Natura 2000 wordt daar nog wat aan toegevoegd. Die natuur is zelfs op Europese schaal van bijzonder belang.

2. De informatie is vaak nog erg vaag. Ik wil weten wat er met mijn percelen gaat gebeuren en welke gevolgen ik kan verwachten. Kan die duidelijkheid niet worden gegeven?

Veel percelen staan op de kaart als onderdeel van verdroogd gebied en zijn onderdeel van Natura 2000. U kunt dus mogelijk gevolgen verwachten vanuit twee invalshoeken:

• Voor verdrogingsbestrijding en natuurherstel hebben het waterschap en Staatsbosbeheer inmiddels een maatregelenpakket uitgewerkt voor De Geeren, Het Wiel, Zwanendal en Nieuwe Zuoderlingedijk. Deze maatregelen worden uitgevoerd in de jaren 2012 en 2013.
• Vanwege de status als Natura 2000-gebied kunnen er nog andere gevolgen optreden. Zo moeten voor werkzaamheden vergunningen worden aangevraagd. In de loop van 2012 is er meer bekend over het beheerplan Natura 2000. U weet dan of en in hoeverre Natuta 2000 gevolgen heeft voor uw perceel.

3. Het kappen van bomen wordt genoemd als mogelijke maatregel. Dat staat toch haaks op het ontwikkelen van natuur?

Er zijn verschillende soorten natuur: natuur met bomen (bos) en natuur zonder bomen (bv. grasland, moeras of open water). Om de meest bijzondere natuur in het gebied meer ruimte te geven is het nodig om op bepaalde plekken in polder De Geeren en het natuurgebied Nieuwe Zuiderlingedijk natuur met bomen te vervangen door natuur zonder bomen. Want voor hun voeding onttrekken bomen veel vocht uit de bodem. Dus zeker in een gebied dat verdroogd is, kan het kappen van bomen een effectief zijn.

4. Hoe gaat het waterschap om met negatieve gevolgen van de watermaatregelen voor woningen, tuinen, andere gebouwen en agrarische grond?

Het waterschap kiest watermaatregelen die zo min mogelijk negatieve gevolgen hebben voor de gronden in de directe omgeving van de natuurgebieden. Het gaat om maatregelen in de natuurgebieden zelf. Toch wordt ook goed gekeken wat de eventuele gevolgen kunnen zijn, zoals natschade op agrarische gronden en bij woningen. Naar verwachting zijn er niet of nauwelijks negatieve effecten. Op locaties waar dit nodig is worden vooraf maatregelen getroffen om die gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen, bijvoorbeeld drainage van gronden. Met de betrokkenen worden afspraken gemaakt over de aard van de maatregelen. Als er desondanks sprake is van natschade, kan een beroep worden gedaan op nadeelcompensatieregeling van het waterschap. Die biedt de mogelijkheid tot financiële compensatie.  

5. Het nieuwe kabinet en de Provincie Gelderland hebben laten weten geen geld meer te willen uitgeven aan natuurontwikkeling. Wat betekent dat voor dit project?

Het waterschap en de provincie Gelderland hebben een overeenkomst gesloten. Daarbij spraken ze af hoeveel geld ze samen gaan steken in het gebied om de verdroging te bestrijden. Dit geld ligt op de plank en kan dus worden besteed. Het moet echter wel vóór 2014 worden opgemaakt. Ook Staatsbosbeheer heeft voor naturuherstel zo'n overeenkomst met de provincie. Over de financiering van aanvullende Natura-2000 maatregelen worden in het beheerplan Natura 2000 concrete afspraken gemaakt.

6. Ruim een jaar geleden is dit gebied al aanwezen als Natura 2000. Ik heb hier toen een bezwaarschrift voor ingediend, maar daar nooit een reactie op gekregen. Wat is er met mijn bezwaarschrift gebeurd?

Alle ingediende bezwaarschriften worden door Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (voorheen ministerie van LNV) meegenomen bij het opstellen van een definitief besluit voor de aanwijzing van dit gebied als Natura 2000-gebied. Mede door de komst van een nieuw kabinet kan het nog enige tijd duren voordat deze definitieve aanwijzing er komt. Tegelijk met de definitieve aanwijzing wordt ook bekendgemaakt hoe uw bezwaar is meegenomen bij het opstellen van het definitieve aanwijsbesluit.

7. Ondanks de bezwaarschriften die zijn ingediend tegen het ontwerp aanwijsbesluit om dit gebied aan te wijzen als Natura 2000, wordt nu wel de planvorming gestart. Hoe is dat mogelijk?

Er zijn verschillende redenen om nu met het opstellen van het Natura 2000 beheerplan van start te gaan. De eerste is dat het opstellen van een beheerplan tijd vergt en dat het voor de inwoners en de (economische) ontwikkelingen in gebied goed is om zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen van de effecten van Natura 2000 zijn voor het gebied. De tweede reden is dat het waterschap in grotendeel hetzelfde gebied een project is gestart met een vergelijkbare doelstelling en dat het dus erg handig is om Natura 2000 hier goed op af te stemmen. Hierbij wordt er op voorhand van uitgegaan dat het definitieve aanwijzingsbesluit niet op punten gewijzigd kan zijn door o.a. de ingediende bezwaarschriften. Het is echter onwaarschijnlijk dat de gehele aanwijzing als Natura 2000-gebied komt te vervallen. Definitieve vaststelling van het beheerplan kan echter niet gebeuren voordat het gebied ook echt definitief als Natura 2000-gebied is aangewezen.

8. Wat is de relatie tussen stikstof en Natura 2000?

Een natuurgebied kan voedselrijker zijn dan wenselijk is voor bepaalde plantensoorten. De voedselrijkdom wordt onder meer bepaald door de hoeveelheid stikstof die uit de lucht neerslaat. Stikstof is afkomstig van het energiegebruik van industrie, verkeer en van veehouderijen. Een overschot aan stikstof zorgt ervoor dat planten die van stikstof houden, de planten verdringen die maar kleine hoeveelheden stikstof verdragen. Die laatste zijn in Nederland juist vaak de zeldzame soorten.  

9. Volgens welke norm is er teveel stikstof in de lucht?

Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft een methode ontwikkeld om de omvang van stikstofprobleem voor elke Natura2000 gebied op een goede manier te berekenen. Het definitief vaststellen van de normen voor stikstof voor de verschillende typen natuur maakt hier ook onderdeel van uit. Op basis van studie van het wetenschappelijk instituut Alterra kan al wel geconcludeerd worden dat er sprake is van een aanzienlijke overschrijding van de stikstofnorm voor met name Kalkmoerassen.

10. Het waterschap gaat in het gebied ook aan de slag met verbetering van Diefdijk. Plannen hiervoor zijn inmiddels gereed. Hebben deze plannen invloed op de aanpak van de verdroging? Op welke manier houdt het waterschap hier rekening mee?

De verbetering van de Diefdijk heeft geen invloed op de aanpak van verdroging. Een belangrijk onderdeel van de dijkverbetering is het plaatsen van damwanden. Dit heeft geen effect op ondergrondse kwelstromen, een van de oorzaken van verdroging. De damwanden gaan daarvoor niet diep genoeg de ondergrond in. De zandbanen in de ondergrond worden dus niet helemaal doorsneden en blijven daardoor grotendeels onaangetast. En omdat kwelstromen zich juist door zandbanen bewegen, zullen de ondergrondse kwelstromen blijven bestaan. De verbeterde dijk legt wel beperkingen op aan de maatregelen voor verdrogingsbestrijding. Zo mag er in de beschermingszone van de dijk niet worden gegraven. Dat zou de stabiliteit van de dijk in gevaar kunnen brengen. Een maatregel om het gebied natter te maken is het afgraven van de bovengrond. Bij het graven moet dus rekening worden gehouden met  een zekere afstand tot de dijk

11. Kan de beoogde natuur in het gebied wel worden beheerd? Landelijk wordt bezuinigd op de financiële middelen voor natuurbeheer?

Dit is een terechte zorg. Staatssecretaris Bleker draagt de verantwoordelijkheid voor natuurbeheer voor een groot deel over van rijk naar de provincies. Het Rijk en de provincie onderzoeken nog op welke wijze er voldoende geld wordt bijgelegd om het gewenste natuurbeheer daadwerkelijk te kunnen realiseren. De Provinciale Staten van de provincies besluiten eind 2011 op welke wijze de verantwoordelijkheid voor natuurbeheer van het rijk naar provincies wordt overgenomen. Het is daarbij van groot belang dat de Staten bij de keuzen voor het gewenste soort natuur ook zorgen dat de benodigde middelen voor het beheer ter beschikking worden gesteld.

12. De omgeving van de Meerdijk te Acquoy heeft nu al erg veel wateroverlastlast. Wordt dat niet erger als in Zwanendal water wordt opgezet in rietmoeras?

Omdat het rietgedeelte wordt afgeplagd verwachten we niet dat de grondwaterstand merkbaar wordt verhoogd. Denkbaar is dat er eventueel extra kwel onder de dijk door gaat richting de woningen achter de dijk. Om hier meer inzicht in te krijgen zal dit met het grondwatermodel nader worden beoordeeld. Ook zal een peilbuis worden gezet om de ontwikkeling in de praktijk te kunnen volgen. Alle denkbare wateroverlast bij de woningen aan de Meerdijk wordt door het waterschap en Staatsbosbeheer in kaart gebracht, inclusief mogelijke effecten van het graven van de plas van Herwijnen binnendijks. In overleg met de bewoners wordt dan bekeken of er maatregelen nodig zijn en welke maatregelen kunnen worden genomen.