Erfgoed: zeven eeuwen strijd met het water in rivierenland

20 november 2017 Ons werk is niet van gisteren. Al eeuwen weten mensen te overleven in het rivierenlandschap. Sinds 1273 gebeurt dat via lokale dorpspolders, overkoepelende polderdistricten en hoogheemraadschappen. In 2002-2005 ontstond het huidige Waterschap Rivierenland. Van die zeven eeuwen strijd met het water vind je de sporen terug in ons huidige werk, in het landschap en in het archief.
De zegels van onder onder de stichtingsakte van Vijfheerenland, 1284. Het is het oudst bewaarde document van Waterschap Rivierenland.
Hensbeker van het waterschap van de Overwaard, met foedraal, 1697. Hensbekers werden gebruikt bij de installatie van nieuwe bestuurders.
Het bestuur van Waterschap Overwaard, 1903.
Dijkdoorbraak in de Bommelerwaard, 1876.
Kaart van rivierengebied (hier Culemborg en Vianen), 1798.
Stamboom Waterschap Rivierenland, 2017. Alle voorgangers zijn te vinden via het Regionaal Archief Rivierenland in Tiel.
De Waalkade in Zaltbommel tijdens een coupuresluiting, ter hoogte van het voormalige districtskantoor, 2017.
Het voormalige districtskantoor van Polderdistrict Bommelerwaard, Zaltbommel.
De Dalempoort in Gorinchem (1597) dient nog altijd om het water te keren.
De molens van Kinderdijk (1738), een uniek voorbeeld van getrapte bemaling. Nu Werelderfgoed, een modern gemaal houdt nu de Alblasserwaard droog.
Het Hollandsch-Duitsch Gemaal (1933), vlakbij het stadscentrum van Nijmegen, houdt nog altijd het gebied van Ooijpolder, Duffelt en het achterliggende Duitse grensgebied droog.
De Gevangen- of Waterpoort in Woudrichem uit ongeveer 1580. De vestingwerken keren nog altijd het water van de Waal.
Het vroegere hoogheemraadschap van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden was tot 2005 gehuisvest in de oude Sint Joris Doelen in Gorinchem.

Archief

Ons archief berust bij vier archiefdiensten, in Tiel, Gorinchem, Heusden en Nijmegen. Eeuwen van administratie, plannen en registraties vormen een bijzondere bron voor geschiedkundig en genealogisch onderzoek. Het waterschapsarchief is centraal ontsloten via de website van het Regionaal Archief Rivierenland.

Landschap

Overal in het rivierenland is de geschiedenis tastbaar. De rivierdijken liggen er al eeuwen, de weteringen en vaarten ook. Overal zijn nog oude dijkmagazijnen en dijkpalen te vinden, molens die eeuwenlang de polders droog maalden, bruggen en sluizen. Het rivierenlandschap is gemaakt door de natuur en de mens samen.

Nog in gebruik

Ons waterschap bouwt nog altijd op kennis en ervaring van eeuwen en op nieuwe ontwikkelingen. Een aantal historische objecten dienst nog altijd in de strijd om het water. Zoals stadspoorten die ook water tegenhouden, gemalen die nog steeds hun werk doen, maar ook historische panden en locaties. Zoals de Waalkades in Nijmegen of Zaltbommel, die bij hoog water worden beschermd.

Topstukken in erfgoed

2018 is het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed. En in maart is het thema ‘water’. Waterschap Rivierenland duikt in haar erfgoed. De topstukken vindt u hier:

Dijkbrieven van de graaf

IJs op de rivieren

Onder druk van potverteren

De attributen van het bestuur

De slingerende Linge

De grens bepaald

Schade bij Franse inval

 Internationale wateren in de Ooij

Spaanse koning op Gelderse akte

Laatste vijand voor de poort

474 voorlopers

Waaiersluizen in de Diefdijk

Dijkplicht voor het nageslacht

Op peil malen

De scheiding van Maas en Waal