Alblasserwaard-Vijfheerenlanden – project A5H

Aanleiding en visie

Door piekbuien en hogere waterstanden in de rivieren krijgen we meer water te verwerken. Daarnaast is er in de Alblasserwaard sprake van bodemdaling en zijn veel boezemkades niet hoog en niet stevig genoeg. Bij hevige regenval moeten extra noodgemalen bijgeplaatst worden om wateroverlast te voorkomen. Dit alles heeft er voor gezorgd dat het waterschap op zoek is gegaan naar structurele oplossingen.

Het Algemeen Bestuur van het waterschap heeft een visie voor 2050 opgesteld om ook in de toekomst een robuust en klimaatbestendig watersysteem te hebben. Deze visie betekent een wijziging in de indeling van het huidige watersysteem van de Overwaard en de Nederwaard. Na zes eeuwen zal namelijk het water niet alleen via Kinderdijk worden afgevoerd, maar ook via 1 of 2 nieuw te bouwen boezemgemalen. Hierdoor zal een nieuwe indeling in het watersysteem van de Overwaard en de Nederwaard ontstaan. Op die manier is het waterpeil op de boezems beter te beheersen en hoeven minder kades verbeterd te worden. Op de polderpeilen hebben de maatregelen geen effect.

 

Verkenningsfase watersysteem maatregelen van start

Om een dergelijk robuust en klimaatbestendig watersysteem te kunnen realiseren is in oktober 2018 een verkenningsfase gestart. De watersysteemmaatregelen die we onderzoeken zijn:
•    een nieuw boezemgemaal nabij Groot-Ammers
•    een eventueel nieuw boezemgemaal nabij Hardinxveld
•    een afsluitmiddel in het Achterwaterschap
•    een opening in de Middelkade in Kinderdijk nabij de huidige sluis
•    een verlaging van het boezempeil van het Achterwaterschap met 15 cm
•    een afsluitmiddel in de Graafstroom
•    een verplaatsing van het poldergemaal laag Blokland (van de Graafstroom naar de Ottolandse Vliet).

Watersysteemmaatregelen Nieuwe Overwaard: Peilverlaging Achterwaterschap, Opening Middelkade en Flexibel Afsluitmiddel Achterwaterschap

De nieuwe indeling van de Overwaard en Nederwaard zal ontstaan door een scheiding in het Achterwaterschap nabij de Ammersche boezem door middel van een flexibel afsluitmiddel. Dit afsluitmiddel staat in voorkomende gevallen dicht maar moet vanuit goed waterbeheer open kunnen. We onderzoeken hierbij ook de voorzieningen voor de recreatie(vaart) en vismigratie. De polders Streefkerk en Nieuw-Lekkerland worden samen met het Achterwaterschap aangesloten op het systeem van de nieuwe Nederwaard. De combinatie van het Kokgemaal en het Smitgemaal in Kinderdijk blijven bestaan om de nieuwe Nederwaard te bemalen. In de toekomst zal het Kokgemaal het gemaal worden met de grootste capaciteit en de Nederwaard gaan bemalen. Hiervoor is het nodig de Middelkade te openen met een lengte van ca 70-100 m. Hierbij onderzoeken we de opties een opening met duikers of met een brug(gen). Het fietspad zal behouden blijven. In de basis blijft de huidige doorgang voor recreatievaart behouden (zonder sluisdeuren), maar er worden ook varianten onderzocht met een nieuwe bredere doorgang.

Met de opening van de Middelkade worden het Achterwaterschap en het Nieuwe Waterschap met elkaar verbonden. Dit betekent dat de peilen gelijk moeten worden getrokken, het peil van het Achterwaterschap zal met 15 cm worden verlaagd. Hierbij onderzoeken we de effecten op de molens en de natuur. Door een peilverlaging van het Achterwaterschap wordt een forse reductie van de hoogteopgave voor de kades van het Achterwaterschap gerealiseerd.

Watersysteemmaatregelen Nieuwe Overwaard: 1 of 2 nieuwe gemalen en verplaatsen Poldergemaal Blokland en Afsluitmiddel Graafstroom

Voor de Nieuwe Overwaard zijn 1 of 2 nieuwe gemalen nodig. Hiervoor zijn twee locaties in beeld: aan de noordzijde bij Groot-Ammers en/of aan de zuidzijde bij Hardinxveld. We gaan eerst een keuze maken of er 1 of 2 nieuwe gemalen nodig zijn. Vervolgens wordt bekeken op welke locatie en wat voor type gemaal het zou moeten zijn. Bij Groot-Ammers zijn twee locaties in beeld. Het gaat om de locatie aan het eind van de Ammersche boezem met aanpassingen (verbreding/verdieping) van de Ammersche boezem en een locatie ten westen van Groot-Ammers aan de dijk met een nieuwe boezem. Als vertrekpunt voor de verkenning zijn aan de zuidzijde verschillende tracés voor nieuwe boezems vanaf de Giessen met gemalen die op de Merwede of het kanaal van Steenenhoek uitmalen.

De Graafstroom kent in de huidige situatie een grote opgave voor de kadeverbetering. Door ca 3,5 km van deze boezem los te koppelen vervalt de opgave voor kadeverbetering in dit dicht bebouwd gebied. Door een afsluitmiddel in de Graafstroom te plaatsen nabij de Giessendamse Binnenvliet wordt de boezem losgekoppeld. In de dagelijkse situatie staat dit afsluitmiddel open en wordt het water via Kinderdijk bemaald. Bij hoge waterstanden kan het afsluitmiddel worden gesloten. De verwachting is dat dit een beperkt aantal dagen per jaar zal zijn. Als gevolg hiervan zal het Poldergemaal Laag Blokland worden verplaatst naar de Nieuwe Overwaard en is er regelwerk nodig tussen de Polder Blokland en de Graafstroom voor de in- en uitstroom van water. 

Voor het verplaatsen van het Poldergemaal Laag Blokland zijn verschillende locaties in beeld langs de Ammersche boezem/Ottolandse Vliet.

Voor elke watersysteemmaatregel werken we verschillende kansrijke alternatieven of varianten uit en onderzoeken we meekoppelkansen en mogelijke effecten op de omgeving. Ook onderzoeken we de kosten per variant. Het bestuur van het waterschap zal uiteindelijk het alternatief kiezen op basis van effecten op o.a. milieu, omgeving, draagvlak en kosten. De verkenning duurt tot eind 2019.

Na de verkenningsfase start de planuitwerking waarin we het voorkeursalternatief van elke watersysteemmaatregel verder uitwerken in een projectplan Waterwet. In deze fase zijn formele momenten ingepland om zienswijzen in te dienen op elk ontwerp-projectplan Waterwet. De planuitwerking vindt plaats in 2020 en 2021. Aansluitend start de uitvoering van de maatregelen. Het waterschap wil alle watersysteemmaatregelen zo snel mogelijk doch uiterlijk in 2025 in gebruik hebben genomen.

Uitnodiging omgeving om mee te denken in de verkenning

Het waterschap wil burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen betrekken bij het uitwerken van de alternatieven en het voorkeursalternatief, inclusief de effectonderzoeken die we hierbij uitvoeren. Uitnodigingen hiervoor volgen via de lokale media en per brief aan de direct omwonenden. Zie ook bijeenkomsten.

Voor vragen of opmerkingen kunt u een bericht sturen naar: A5H@wsrl.nl.

Documenten

Bosatlas van de Alblasserwaard - visie op het watersysteem