Watersysteemmaatregelen Alblasserwaard en Vijfheerenlanden

Door piekbuien en hogere waterstanden in de rivieren krijgen we meer water te verwerken. Daarnaast is er in de Alblasserwaard sprake van bodemdaling en zijn veel boezemkades niet hoog en niet stevig genoeg. Bij hevige regenval moeten extra noodgemalen bijgeplaatst worden om wateroverlast te voorkomen. Dit alles heeft er voor gezorgd dat het waterschap op zoek is gegaan naar structurele oplossingen.

Het Algemeen Bestuur heeft een visie voor 2050 opgesteld om ook in de toekomst een robuust en klimaatbestendig watersysteem te hebben. Deze visie betekent een wijziging in de indeling van het huidige watersysteem van de Overwaard en de Nederwaard. Na zes eeuwen zal namelijk het water niet alleen via Kinderdijk worden afgevoerd, maar ook via 1 of 2 nieuw te bouwen gemalen. Hierdoor zal een nieuwe indeling in het watersysteem van de Overwaard en de Nederwaard ontstaan. Op die manier is het waterpeil op de boezems beter te beheersen en hoeven minder kades verbeterd te worden. Op de polderpeilen hebben de maatregelen geen effect. 

Verkenningsfase watersysteemmaatregelen

Om een dergelijk robuust en klimaatbestendig watersysteem te kunnen realiseren is in oktober 2018 de verkenningsfase gestart. De watersysteemmaatregelen die we onderzoeken zijn:
•    een nieuw boezemgemaal in Hardinxveld
•    een eventueel nieuw boezemgemaal in Groot-Ammers
•    een afsluitmiddel in het Achterwaterschap
•    een opening in de Middelkade in Kinderdijk nabij de huidige sluis
•    een verlaging van het boezempeil van het Achterwaterschap met 15 cm
•    een afsluitmiddel in de Graafstroom
•    een verplaatsing van het poldergemaal laag Blokland (van de Graafstroom naar de Ottolandse Vliet).

 

Besluit over nieuw boezemgemaal bij Hardinxveld 

Voor de Nieuwe Overwaard is nieuwe boezembemaling nodig. In de afgelopen periode zijn verschillende alternatieven voor nieuwe boezembemaling onderzocht en mogelijke locaties bepaald. Inmiddels heeft het Algemeen Bestuur op 21 juni 2019 besloten om gefaseerd nieuwe boezemgemalen in de Alblasserwaard te realiseren. Allereerst zal in 2026 een gemaal met een grote capaciteit bij Hardinxveld worden gerealiseerd naast het Kanaal van Steenenhoek dat rechtstreeks op de Beneden-Merwede afwatert. Om het water daar te krijgen, zal een nieuwe boezem aangelegd worden tussen de Giessen en de Beneden Merwede. Over ongeveer 10 jaar wordt besloten of er ook in Groot-Ammers een boezemgemaal met een capaciteit van 600 kuub per minuut bij moet komen.

Het zoekgebied waarin de nieuwe boezem als verbinding tussen de Giessen en de Beneden-Merwede moet komen

Het boezemgemaal in Hardinxveld moet 1.200 kuub water per minuut kunnen afvoeren. Als het nodig is om meer water af te voeren, kan dat de komende 10 jaar nog steeds via Kinderdijk. In die periode zal ook duidelijk worden of de effecten van klimaatverandering het nodig maakt om ook een tweede gemaal in Groot-Ammers te bouwen. Tot eind 2019 doen we nader onderzoek naar het tracé van het nieuwe boezemkanaal in Hardinxveld en de exacte locatie van het gemaal. Hiervoor betrekken we ook de omgeving en andere belanghebbenden. Op 11 juli is er een informatiebijeenkomst geweest over het besluit van het nieuwe boezemgemaal. Zie hiervoor de bijeenkomsten.

De huidige Overwaard voert het water via de boezem af naar Kinderdijk. Deze afvoer verloopt moeizaam door de grote afstand die het water moet afleggen, de westelijke tegenwind die het water regelmatig opstuwt en de smalle delen en flessenhalzen in de boezem. Het afvoeren van water zal steeds lastiger worden als gevolg van een toenemende neerslag door klimaatverandering. Nieuwe boezembemaling leidt tot een verbetering van het peilbeheer, lagere waterstanden onder extreme omstandigheden, het voorkomen van wateroverlast en een kleinere kadeversterkingsopgave.

Gedeeltelijke herziening peilbesluit Alblasserwaard: Achterwaterschap

Waterschap Rivierenland is in 2018 begonnen met de voorbereiding van een gedeeltelijke herziening van het peilbesluit Alblasserwaard. Het betreft de watergang Achterwaterschap in het peilgebied Lage Boezem Overwaard. Het Achterwaterschap is nu onderdeel van de Lage Boezem van de Overwaard en wordt onderdeel van de Lage Boezem van de Nederwaard. Hierdoor verlaagt het boezempeil van het Achterwaterschap met 15 cm van NAP -0,75 m naar NAP -0,90 m en krijgt het Achterwaterschap tevens het minimaal en maximaal peil van de huidige Nederwaard.

Van 7 juni tot en met 18 juli 2019 ligt het ontwerp van het peilbesluit ter inzage in het Waterschapsblad op overheid.nl en is het mogelijk een zienswijze in te dienen. Het Algemeen Bestuur zal het peilbesluit Alblasserwaard in de vergadering van 27 september 2019 vaststellen. Eventuele wijzigingen op basis van de zienswijzen worden verwerkt in dit besluit. Het wijzigingsbesluit zal geldig zijn tot de volgende herziening van het peilbesluit. 

Visie voor 2050


Watersysteemmaatregelen Nieuwe Overwaard: Peilverlaging Achterwaterschap, Opening Middelkade en Flexibel Afsluitmiddel Achterwaterschap

De nieuwe indeling van de Overwaard en Nederwaard zal ontstaan door een scheiding in het Achterwaterschap nabij de Ammersche boezem door middel van een flexibel afsluitmiddel. Dit afsluitmiddel staat in voorkomende gevallen dicht maar moet vanuit goed waterbeheer open kunnen. We onderzoeken hierbij ook de voorzieningen voor de recreatie(vaart) en vismigratie. De polders Streefkerk en Nieuw-Lekkerland worden samen met het Achterwaterschap aangesloten op het systeem van de nieuwe Nederwaard. De combinatie van het Kokgemaal en het Smitgemaal in Kinderdijk blijven bestaan om de nieuwe Nederwaard te bemalen. In de toekomst zal het Kokgemaal het gemaal worden met de grootste capaciteit en de Nederwaard gaan bemalen. Hiervoor is het nodig de Middelkade te openen met een lengte van ca 70-100 m. Hierbij onderzoeken we de opties een opening met duikers of met een brug(gen). Het fietspad zal behouden blijven. In de basis blijft de huidige doorgang voor recreatievaart behouden (zonder sluisdeuren), maar er worden ook varianten onderzocht met een nieuwe bredere doorgang.

Met de opening van de Middelkade worden het Achterwaterschap en het Nieuwe Waterschap met elkaar verbonden. Dit betekent dat de peilen gelijk moeten worden getrokken, het peil van het Achterwaterschap zal met 15 cm worden verlaagd. Hierbij onderzoeken we de effecten op de molens en de natuur. Door een peilverlaging van het Achterwaterschap wordt een forse reductie van de hoogteopgave voor de kades van het Achterwaterschap gerealiseerd.

Poldergemaal Blokland en Afsluitmiddel Graafstroom

De Graafstroom kent in de huidige situatie een grote opgave voor de kadeverbetering. Door ca. 3,5 km van deze boezem los te koppelen vervalt de opgave voor kadeverbetering in dit dicht bebouwd gebied. Door een afsluitmiddel in de Graafstroom te plaatsen nabij de Giessendamse Binnenvliet wordt de boezem losgekoppeld. In de dagelijkse situatie staat dit afsluitmiddel open en wordt het water via Kinderdijk bemaald. Bij hoge waterstanden kan het afsluitmiddel worden gesloten. De verwachting is dat dit een beperkt aantal dagen per jaar zal zijn. Als gevolg hiervan zal het Poldergemaal Laag Blokland worden verplaatst naar de Nieuwe Overwaard en is er regelwerk nodig tussen de Polder Blokland en de Graafstroom voor de in- en uitstroom van water. 

Voor het verplaatsen van het Poldergemaal Laag Blokland zijn verschillende locaties in beeld langs de Ammersche boezem/Ottolandse Vliet.
Voor alle andere watersysteemmaatregelen werken we verschillende kansrijke alternatieven of varianten uit en onderzoeken we meekoppelkansen en mogelijke effecten op de omgeving. Ook onderzoeken we de kosten per variant. Het bestuur van het waterschap zal uiteindelijk het alternatief kiezen op basis van effecten op o.a. milieu, omgeving, draagvlak en kosten. De verkenning duurt tot eind 2019.

Na de verkenningsfase start de planuitwerking waarin we het voorkeursalternatief van elke watersysteemmaatregel verder uitwerken in een projectplan Waterwet. In deze fase zijn formele momenten ingepland om zienswijzen in te dienen op elk ontwerp-projectplan Waterwet. De planuitwerking vindt plaats in 2020 en 2021. Aansluitend start de uitvoering van de maatregelen. Het waterschap wil alle watersysteemmaatregelen zo snel mogelijk doch uiterlijk in 2025 in gebruik hebben genomen.

Uitnodiging omgeving om mee te denken in de verkenning

Het waterschap wil burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen betrekken bij het uitwerken van de alternatieven en het voorkeursalternatief, inclusief de effectonderzoeken die we hierbij uitvoeren. Uitnodigingen hiervoor volgen via de lokale media en per brief aan de direct omwonenden. Zie ook bijeenkomsten.

Voor vragen of opmerkingen kunt u een bericht sturen naar: A5H@wsrl.nl.

Documenten

Bosatlas van de Alblasserwaard - visie op het watersysteem