Napoleons tunnel in Gorinchem dicht voor oefening

17 april 2018 Op dinsdag 17 april oefenden Waterschap Rivierenland en de gemeente Gorinchem voor het eerst de sluiting van de ‘poterne’ in de Dalemsewal. De historische tunnel, in 1813 gebouwd op persoonlijke instructie van Napoleon, vormt een doorgang in de vestingwal van Gorinchem. Die is onderdeel van de historische Diefdijkkering, bedoeld om water te keren bij een dijkdoorbraak in Gelderland. De oefening verliep vlotjes.
De stadszijde van de poterne, in de Dalemsewal in Gorinchem. Halverwege dit een schacht, waardoor de balken van boven in de tunnel worden gelegd. (klik voor meer foto's)
De laagste balken worden gelegd.
Tussen de twee rijen balken komt zeil, waar zand op kan worden gestort.
In de tunnel is het krap.
De laatste balken worden van boven af geplaatst.
De schacht sluit met zware stalen deuren.
De schacht gaat op slot.

Tijdens de oefening bekeek het waterschap of de materialen in orde zijn en hoe de samenwerking verloopt met de gemeente. Bij de oefening sloten schotbalken de tunnel af, via een schacht in het midden. Het was voor het eerst dat deze doorgang in de dijk bij wijze van oefening gesloten werd. Ruim een halve eeuw was de tunnel gesloten. Sinds zomer 2017 is de tunnel opgenomen in rondleidingen door de werkgroep vesting Gorinchem.

Persoonlijke instructie Napoleon

Een poterne is een militair object: een verborgen tunnel waardoor troepen zich verplaatsen tussen verdedigingswerken. In dit geval tussen de hoofdwal en het ravelijn (eiland) in de stadsgracht. Het was Napoleon zelf die opdracht gaf tot de bouw van de poterne, toen hij de Gorinchemse vesting inspecteerde, op doorreis op 5 oktober 1811. De tunnel is 18 meter lang, aan weerszijden afgesloten met zware houten deuren. In 1813 was de poterne klaar, net voor de Pruisische inval in bezet Nederland. Na de Franse overgave in februari 1814 bleef Gorinchem nog lang een militair bolwerk. De vesting werd in 1959 definitief opgeheven.

Waterlinie

Op deze plek was de vestingwal onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Deze Diefdijkkering is nu nog altijd een ‘compartimenterende’ dijk die de stad Gorinchem en het achterliggende land beschermt bij een doorbraak van de Gelderse rivierdijken. Andere historische onderdelen van de vesting die nog altijd water keren, zijn de Dalempoort en de oude monding van de Linge bij de huidige Lingehaven. Meer over het waterschapserfgoed lees je hier.

Duizend kilometer dijken en kades

Waterschap Rivierenland werkt aan veilige dijken, een goed waterbeheer en het zuiveren van rioolwater. Het waterschap beheert ruim 500 kilometer dijken langs de grote rivieren, en ook nog eens ruim 500 kilometer kleinere dijken en kades.