Stevige natte natuur in het hart van Altena

10 juli 2019 Na de aanleg van nieuwe waterberging in het gebied Andelsch Broek / Pompveld, zetten Brabants Landschap en Waterschap Rivierenland nu in op versterking van de natte natuur. Deelgebieden worden één geheel, historisch landschap keert terug en de toegang tot het gebied voor recreanten wordt verbeterd. Op donderdag 11 juli zetten directeur Jan Baan en heemraad Henk Driessen de eerste pomp uit. De werkzaamheden duren de rest van dit jaar.
Jan Baan (links) en Henk Driessen schakelen de eerste pomp uit. (klik voor meer)
De groep krijgt een rondleiding in het gebied.
Directeur Baan (links) en heemraad Driessen.

Het gebied is van oudsher één van de laagst gelegen en dus natste delen van Altena, met bossen en eendenkooien. Andelsch Broek / Pompveld is als Natura2000 gebied onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland en bovendien een Natte Natuurparel in Noord-Brabant. Bijzondere soorten als de bittervoorn en grote en kleine modderkruiper komen er voor. Het gehele natuurgebied is straks zo'n 250 hectare groot, vergelijkbaar met 500 voetbalvelden.

De waterberging van zeven hectare kwam gereed in 2017. “Daarmee beperkten we het risico op wateroverlast in de omgeving”, zegt heemraad Henk Driessen van Waterschap Rivierenland. “Tegelijk komt het de natuur ten goede als we water vasthouden. Dat versterken we in deze tweede projectfase”, zegt directeur Jan Baan van Brabants Landschap. Baan schetste al 40 jaar geleden zelf de contouren van deze aanpak in het gebied. "Prachtig dat het nu lukt."

Water als basis

Een belangrijke maatregel is het omleggen van een hoofdwatergang die nu nog een scheiding vormt tussen Andelsch Broek en Pompveld. Door de watergang langs de oostelijke rand te leggen, vormen de gebiedsdelen één leefgebied voor bijzondere soorten als de bittervoorn en grote en kleine modderkruiper. "Een huzarenstukje", zegt projectleider Simon Opic. Stuwen en pompen in het gebied verdwijnen en waar ze nog zijn, krijgen ze een vispassage. Waar dat kan, krijgen ze bovendien zonnepanelen voor het eigen energieverbruik. Nieuw is een kleine vijzel die eveneens voor vissen te passeren is. "Een uniek element", aldus Opic, waarbij de oude watergang wordt ingericht als een soort enorme vistrap met compartimenten.

Via de hoofdwatergang kwam ook water uit agrarisch gebied rechtstreeks in het natuurgebied. Straks komt water vooral nog binnen via het al bestaande helofytenfilter, een natuurlijk zuiveringsproces dat wordt verbeterd. In diverse gedeelten van het gebied wordt het historisch landschap teruggebracht van voor de ruilverkavelingen: het eeuwenoude slootpatroon dat ook al zichtbaar is in de waterberging. Deze greppels houden ook meer water vast.

Natuur en recreatie

Om schaduw te verminderen op de sloten, worden op enkele stroken bomen gekapt en elders juist aangeplant. Ook worden nieuwe onderhoudspaden beplant met knotelzen. Om het gebied beter toegankelijk te maken voor recreanten, komen er nieuwe wandel- en ruiterpaden en voorzieningen. Op een nieuwe parkeerplaats kunnen ook fietsers en ruiters goed terecht.

Uitvoering

Opgeteld zijn er verschillende maatregelen nodig om het gebied goed in te richten. De werkzaamheden beginnen nu en duren tot het einde van het jaar. Waterschap Rivierenland en Brabants Landschap werken nauw samen met de gemeente Altena, agrariërs en andere belanghebbende partijen. Het project wordt gerealiseerd met financiële steun van de Provincie Noord-Brabant.