Bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die onder andere in de landbouw worden gebruikt om schade van insecten, schimmels en onkruid te voorkomen. Daarnaast gebruikt de industrie deze middelen. We vinden ze ook terug in middelen die particulieren gebruiken. Ze zitten bijvoorbeeld in vlooienmiddelen van huisdieren, in mierenlokdoosjes en muizengif. Ook zitten ze in impregneermiddelen voor hout, tapijten, enzovoort. 

Deze bestrijdingsmiddelen komen op verschillende manieren in het water terecht. Komen deze stoffen in (te) grote hoeveelheden in ons water terecht? Dan heeft dit negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit en de leefomgeving van planten, vissen en kleine waterdiertjes. Ook heeft het nadelen voor de drinkwatermaatschappijen. Zij moeten meer moeite doen om deze stoffen uit het drinkwater te halen. Daarom is het belangrijk om goed te kijken welke bestrijdingsmiddelen we terugvinden in het water. En waar deze middelen mogelijk vandaan komen.
 

De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese wet. Deze wet bepaalt dat al het water in Europa schoon en van voldoende kwaliteit moet zijn. Voor veel bestrijdingsmiddelen gelden strenge normen. Worden deze normen overschreden? Dan moeten we maatregelen nemen. En kan een middel verboden worden. Voor telers is het dus ook van belang dat stoffen niet in het water terecht komen. 

Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) beoordeelt of bestrijdingsmiddelen veilig kunnen worden gebruikt. En welke middelen telers mogen gebruiken. 

We meten regelmatig en delen de resultaten met agrariërs, inwoners en bestrijdingsmiddelen producenten. Zo vergroten we het bewustzijn. We hopen dat hierdoor het gebruik van bestrijdingsmiddelen minder wordt. Dit draagt bij aan het halen van de KRW doelen. Zo blijft ons water geschikt voor landbouw, natuur en recreatie.

We hebben als taak om te zorgen voor schoon en gezond water. De aanwezigheid van (te veel) bestrijdingsmiddelen in het water vormt een risico voor vissen, andere waterdieren en waterplanten. Het vormt ook een risico voor onze drinkwaterkwaliteit.

Door te meten welke stoffen in het water voorkomen, zien we waar risico’s ontstaan. Met deze informatie kunnen we sectoren snel informeren. Ook kunnen we de ontwikkelingen volgen en maatregelen nemen.

We zijn wettelijk verplicht om de resultaten te delen met het landelijk meetnet gewasbeschermingsmiddelen. Dit heeft twee doelen. Een, we willen weten of er meer of minder normoverschrijdingen voorkomen. Twee, zo kunnen we onderzoeken of het gebruik van bepaalde middelen invloed heeft op de waterkwaliteit. En of deze middelen vaak voorkomen in een bepaalde teelt. 
 

Het waterschap ondersteunt projecten van agrariërs die ervoor zorgen dat er minder gewasbeschermingsmiddelen in het water terecht komen. Deze projecten zijn onderdeel van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). 

Enkele voorbeelden zijn: 

• Experimenten met het bestrijden van plagen, schimmels en insecten op een natuurvriendelijke manier. Denk aan biologische gewasbeschermingsmiddelen, schoffelen in plaats van spuiten of natuurlijke plaagbestrijding. 
• We meten samen met boom- en fruitteeltbedrijven welke middelen in de sloot terecht komen.

Ook heeft het waterschap geholpen bij het aanleggen van een gezamenlijk tuinbouwriool. Dit riool vangt het afvalwater van vijftig glastuinbouwbedrijven op. Het rioolwater wordt naar een eigen zuiveringsinstallatie afgevoerd. 

Met het dashboard waterkwaliteit zorgen we ervoor dat de agrarische sector zo snel mogelijk weet welke gewasbeschermingsmiddelen we in het water hebben gevonden. Zo kunnen zij hun spuitgedrag aanpassen zodat overschrijdingen in de toekomst niet meer voorkomen.

We kijken niet alleen naar landbouw. Ook de industrie heeft afvalwater met bestrijdingsmiddelen. Dit komt via het riool in het water terecht. Dit noemen we een indirecte lozing. Samen met provincies, omgevingsdiensten en gemeenten zoeken we manieren om deze indirecte lozingen te stoppen. Dit doen we door vroeg in het proces te kijken waar risico’s ontstaan. We bezoeken bedrijven en kijken waar risico’s ontstaan. Zijn er bijvoorbeeld lekkages in leidingen en waterbassins. 

We gaan het gesprek aan met gemeenten om te achterhalen waar afvalwater via een riooloverstort in het water terecht komt. Daarna kijken we hoe samen deze overstortsituaties aanpakken. We vergroten de kennis van particulieren over het goed gebruiken van bijvoorbeeld vlooienmiddelen, mierenlokdoosjes en muizengif. Hiermee vergroten we het bewustzijn van producten waar bestrijdingsmiddelen inzitten. En stimuleren we mensen natuurvriendelijke alternatieven te gebruiken. 

Bij ernstige normoverschrijdingen komen we in actie. We spreken de betreffende sector aan zodat zij direct maatregelen kunnen nemen. Treffen we verboden stoffen aan? Dan voeren we extra controles uitvoeren bij bedrijven in het gebied. Hierbij werken we samen met de lokale omgevingsdiensten en de NVWA. Samen zetten we ons in voor het opsporen van niet toegestane lozingen en treden we hiertegen op.