Waterbericht: ongemerkt was 2025 ongekend droog

De vorst met Kerst was reden om lokaal te zorgen voor wat extra water voor schaatsbanen en om op andere plekken juist gemalen stil te zetten voor de ijsvloer. Er wordt na de jaarwisseling wat lichte sneeuw verwacht maar daarna blijft het koud. 2025 was ongekend droog, ook al merkten we het niet zo. En ook het nieuwe jaar begint droog. 

Foto: ijs in Elst na Kerst.

Toestand van het watersysteem

Vorige week was droog en koud. Grondwaterstanden zakken nog altijd, nu tot ruim onder het langjarig gemiddelde. In het oosten van het rivierengebied betekent dat soms een meter onder het niveau van vorige winter, in het westelijke veenweidegebied tot 20 cm. In veel polders staan sloten tussen zomer- en winterpeil in. Verder zullen we ook niet zakken. Lokaal voeren we water aan om op peil te blijven. 

Op verzoek van schaatsverenigingen voerden we lokaal ook water aan om schaatsbanen snel onder water te zetten. In andere gebieden zetten we stuwen en gemalen juist stil om natuurijs te laten groeien. Met Kerst leidde dat tot mooie beelden van schaatsers. Schaatsen blijft voor eigen risico: onder het ijs kan water wegzakken, waardoor ijs onbetrouwbaar is. Inmiddels is veel ijs gesmolten. 

Weer en rivier

De laatste dagen van dit jaar zijn droog en grijs zonder vorst. In het weekend kan het weer wisselvallig en kouder worden, met wat lichte sneeuw. De waterstanden van Rijn en Maas blijven dalen tot in het nieuwe jaar. 
• Rijn: daalt na de jaarwisseling richting 7 meter boven NAP. Dat is zeer laag voor het winterse hoogwaterseizoen. 
• Maas: blijft stabiel op een afvoer rond de 100 m³ per seconde. 

Peilbeheer deze week 

Waar we boven winterpeil staan, zakken we nog niet verder. Elders laten we water in om peilen te handhaven. Bij nieuwe vorst zullen opnieuw stuwen en gemalen stil staan om schade en storingen te vermijden. 

Peilbeheer in de Culemborgerwaard, omgeving Beesd vlak voor Kerst.

2025: droger dan je misschien door had 

Voor water kent het rivierengebied twee bronnen: neerslag en (kwel uit) de grote rivieren. Maar de extremen nemen toe. In 2025 viel er weinig neerslag: slechts 600-650mm, terwijl dat gemiddeld ruim 800mm is in een jaar. Daarmee is 2025 veel droger dan 2024 (het natste jaar ooit gemeten, met in het rivierengebied lokaal 1200mm) en zelfs droger dan het hete jaar 2018. 

Maatregelen bleven dit jaar beperkt tot een onttrekkingsverbod uit oppervlaktewater in een gebied onder Wijchen, waar droogval een bekend verschijnsel is. Dat we in de rest van het rivierengebied weinig merkten van de droogte, is mazzel: in het droge voorjaar teerden we nog lang op de grondwaterstand die vorige winter goed was aangevuld. Toen de rivieren in de zomer ver zakten, vielen de buien precies op tijd. 

De grondwaterstanden vormen een goede graadmeter voor de huidige situatie: ze zijn vrijwel overal in het rivierengebied zeer laag en dalend. Ook de rivieren staan laag: de waterstand van 7m boven NAP op de Rijn nadert nu tot de laagste 5 procent ooit. En dat in het hoogwaterseizoen, waar een golf van 14m boven NAP geen verrassing is. Voorlopig blijven hoogwater of langdurige neerslag uit. En zo begint ook 2026 opvallend droog. Vooralsnog geen buffer voor het nieuwe voorjaar ook al is de winter nog maar net begonnen. 

Mooie waterfoto's gezocht!

Zie jij water op z’n mooist? Deel jouw foto van een glinsterende sloot, een spiegelende rivier of een mistige ochtend bij een kanaal. Leuk als je erbij zet waar je de foto hebt gemaakt. De mooiste beelden plaatsen we bij ons wekelijkse waterbericht.