Verkenning Zuidelijke Waaldijk Oost; traject Weurt-Dreumel

De dijk voldoet niet aan de wettelijke normen voor waterveiligheid. Dit betekent niet dat de dijk nu onveilig is, maar dat de dijk voor de toekomst niet veilig is. De komende drie jaar wordt nader onderzocht waarom de dijk niet voldoet en welke oplossingen nodig zijn om voor de komende 50 jaar een veilige dijk te hebben. Om het (achterliggende) gebied te beschermen tegen overstromingen, moet de dijk op orde worden gebracht. Het ruim 35 km lange dijktraject is opgedeeld in drie dijktrajecten: Weurt-Deest, Deest-Boven-Leeuwen en Boven-Leeuwen-Dreumel.

In deze fase onderzoeken we verschillende oplossingsrichtingen voor de dijkversterking. We brengen de versterkingsopgave in kaart, verzamelen informatie over het gebied en betrekken bewoners en belanghebbenden bij het proces. Ook laten we diverse conditionerende onderzoeken uitvoeren. In deze fase worden nog geen definitieve keuzes gemaakt. Ook is nog niet duidelijk welke overlast de dijkversterking over enkele jaren gaat geven. 

Dat hangt af van de uiteindelijk gekozen oplossing. In de verkenningsfase kijken we naar de impact op woningen, bedrijven, natuur en infrastructuur. We houden bewoners op de hoogte en betrekken op verschillende manieren hen bij het proces. U kunt als dijkbewoner meedenken en uw gebiedskennis delen.

De verkenningsfase duurt tot eind 2028. Daarna volgt vanaf 2029 de planuitwerkingsfase. Die duurt 2 jaar. In de planuitwerkingsfase worden de gekozen oplossingen meer op detail uitgewerkt en getoetst. Dit is de fase wanneer de plannen concreet worden. De uitvoering start naar verwachting pas in 2032, afhankelijk van het verloop van het project.

Dijkbewoners en andere belanghebbenden kunnen hun bijdrage leveren door met ons mee te denken over mogelijke oplossingen voor de dijkversterking. En door belangrijke waarden en belangen in het gebied bij ons onder de aandacht te brengen. Ook als ze niet direct bijdragen aan de dijkversterkingsopgave. Deze initiatieven kunnen we mogelijk meenemen mits ze voldoen aan een aantal voorwaarden. Ook bespreken wij graag met u de keuzes die wij willen gaan maken. Dit doen we tijdens informatie- en inloopbijeenkomsten, keukentafelgesprekken en diverse participatiemomenten. Uiteraard gaan we zorgvuldig om met uw zorgen. Alle zorgen, wensen en eisen die we ophalen bij de bewoners worden door ons zorgvuldig bijgehouden. 

Uw contactpersoon is de omgevingsmanager van dit project: Liesbeth van Boom, l.van.boom@wsrl.nl of telefonisch: 06-43794337. 

Onteigening is een uiterste maatregel en wordt alleen overwogen als er geen andere oplossing mogelijk is. In de verkenningsfase worden nog geen besluiten genomen over eigendommen.

We streven naar oplossingen die passen bij het karakter van het gebied. Natuur, cultuurhistorie en landschap worden meegenomen in die afwegingen. We werken samen met ecologen en landschapsdeskundigen en doen uitgebreid onderzoek naar de flora en fauna in dit gebied. Mocht u specifieke kennis hebben over natuur, milieu, cultuurhistorie of andere belangrijke informatie, dan kunt u ons dat laten weten.  

Het project ‘Zuidelijke Waaldijk Oost’ wordt voorbereid en te zijner tijd uitgevoerd door Waterschap Rivierenland. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) van het rijk regisseert, faciliteert en toetst de projecten. Het HWBP is een samenwerkingsverband waarbij de waterschappen en Rijkswaterstaat de projecten uitvoeren en de programmadirectie een centrale rol speelt in de begeleiding en controle. 

Wij houden de omgeving op de hoogte via de website, nieuwsbrieven, bijeenkomsten en door berichtgeving in huis-aan-huis bladen en via social media. Directbetrokkenen worden altijd persoonlijk, veelal per brief, nieuwsbrief of keukentafelgesprek, op de hoogte gehouden. 

Bij de start van de milieueffectrapportageprocedure (m.e.r.) stellen we een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) op. Deze leggen we in het tweede kwartaal van 2026 ter inzage. In deze notitie staat welke milieueffecten we gaan onderzoeken en op welke manier. U kunt hierop een zienswijze indienen.

Daarna stellen we een Milieueffectrapportage deel A (MER A) op. Dit is het eerste deel van de m.e.r.-procedure, waarin we de verwachte milieueffecten van de verschillende alternatieven in beeld brengen. In de zomer van 2028 informeren we u over de uitkomsten van deze rapportage en het integrale ontwerp voor de dijkversterking dat hieruit voortkomt.  

Aan het einde van de planfase leggen we zowel het volledige Milieueffectrapport (MER) als het Ontwerp Projectbesluit formeel ter inzage. Op deze documenten kunt u een zienswijze indienen. Zo kunt u uw mening geven over het ontwerp en de onderliggende onderzoeken voordat het besluit definitief wordt vastgesteld. 

Dit houdt in dat we onderzoeken hoe het beschikbare geld van HWBP zo effectief mogelijk kan worden ingezet. Het HWBP streeft naar een veilige dijk en een goede besteding van het geld. Het veiligheidsrendement zal medebepalend zijn bij de keuze van de oplossing. Tijdens de verkenningsfase wordt deze informatie bekend gemaakt en gedeeld met de omgeving tijdens bijeenkomsten per deeltraject.

Het dijktraject ligt in het gebied waar het programma RvdR2.0 buitendijkse maatregelen onderzoekt om de bodemligging van de rivier op orde te brengen. In dit gebied staan het waterschap en programma RvdR2.0 dus voor een samenhangende opgave. Om die reden onderzoekt het waterschap in de verkenningsfase gezamenlijk opties die rekening houden met de maatregelen die RvdR2.0 onderzoekt. Dit gaat dan om het meergeulensysteem. Met dit onderzoek zorgen we er voor dat maatregelen in de uiterwaarden voor RvdR2.0 mogelijk blijven, zonder dat er na de dijkversterking weer aanpassingen aan de dijk nodig zijn. Gezamenlijk zorgen we voor waterveiligheid en een robuust riviersysteem met kansen voor de natuur.

Dit programma werkt aan belangrijke keuzes over de inrichting van het Nederlandse rivierengebied. Het programma gaat over zowel hoog- als laagwater. Het richt zich met name op het tegengaan van rivierbodemerosie en het vergroten van de ruimte en afvoercapaciteit voor het veilig kunnen afvoeren van water op onder andere de Waal. Het Rijk en de regio werken hierin samen aan een toekomstbestendige inrichting van het gebied.

Door grootschalige erosie komt de rivierbodem namelijk steeds lager te liggen. En dat zorgt voor grote problemen voor de scheepsvaart, verdroging van natuur- en landbouwgebieden en voor het scheeftrekken van de afvoerverdeling over de Rijntakken bij laagwater.

Voor meer informatie over RvdR2.0 kunt u kijken op www.ruimtevoorderivier.nl. Heeft u specifieke vragen, dan kunt u contact opnemen met info@ruimtevoorderivier.nl.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat streeft ernaar om in het ontwerp Nationaal Waterprogramma 2028-2034 (NWP) begin 2027 keuzes vast te leggen over de rivierbodem en over het vergroten van de afvoercapaciteit. In 2027 kan dan gestart worden met de voorbereiding van het uitvoeringsprogramma ‘rivierbodembeheer en bodemmaatregelen’. We gaan onderzoeken of de uitvoering voor RvdR2.0 gecombineerd kan worden met de dijkversterking. 

Er zijn verschillende maatregelen om bodemerosie aan te pakken. Zowel het toevoegen van zand en grind aan het rivierbed (suppletie) als het verruimen van het rivierbed wordt onderzocht. Het verruimen van de rivier buitendijks kan met de aanleg van een ‘meergeulensysteem’. In dit systeem worden er geulen naast de hoofdgeul aangelegd. De hoofdgeul, ook wel het zomerbed genoemd, is het deel van de rivier waar het water altijd stroomt en waar de bodemerosie plaatsvindt. Na aanleg van het meergeulensysteem stroomt een deel van het water bij hoge waterstanden via de nieuwe geulen. Als gevolg hiervan neemt de stroomsnelheid van het water in de hoofdgeul af en vermindert dus ook de bodemerosie. Op dit moment onderzoeken we of het meergeulensysteem in de praktijk kan werken voor de Waal, welke maatregelen daarvoor nodig zijn en wat de kosten zijn. In 2026 kunnen dan hierover keuzes worden gemaakt. 

De opgaven van het waterschap en het rijk liggen in hetzelfde gebied en hangen met elkaar samen. Het waterschap zorgt voor veilige dijken bij hoogwater. Het programma RvdR2.0 zorgt voor oplossingen voor bodemerosie en een toekomstbestendige inrichting van het rivierengebied waarin water veilig afgevoerd kan worden en rivieren bevaarbaar blijven. Door de onderzoeken te combineren, kunnen we betere keuzes maken voor zowel waterveiligheid als het riviersysteem. Zo voorkomen we dat maatregelen elkaar tegenwerken of dat er later opnieuw aanpassingen nodig zijn.

Het waterschap houdt rekening met mogelijke toekomstige riviermaatregelen, zoals een meergeulensysteem. Dit kan invloed hebben op de benodigde hoogte of stabiliteit van de dijk. Door dit nu al mee te nemen in de verkenningsfase, zorgen we ervoor dat de dijk over enkele jaren niet opnieuw aangepast hoeft te worden.

Door de opgaven te combineren ontstaan kansen voor natuur, recreatie, landschap en een robuuster riviersysteem. Ook kunnen maatregelen efficiënter worden uitgevoerd, wat kosten en overlast kan beperken.

Het doel van de samenwerking is juist om werkzaamheden zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Waar mogelijk combineren we onderzoeken en plannen, zodat overlast wordt beperkt en maatregelen elkaar versterken.

Het ministerie van IenW neemt besluiten over maatregelen binnen RvdR2.0 en is ook aanspreekpunt voor deze maatregelen. Het bestuur van het waterschap beslist over de dijkversterking. Keuzes worden op elkaar afgestemd zodat het geheel logisch en toekomstbestendig is. 

Op dit moment bevindt het programma RvdR2.0 zich nog in de onderzoeksfase en is er nog niet besloten welke maatregelen nodig zijn in de uiterwaarden langs de Zuidelijke Waaldijk. Het is nog geen RvdR2.0-project waarin participatie plaatsvindt met bewoners en gebruikers. Bij de bijeenkomsten die het waterschap organiseert, zullen medewerkers van RvdR2.0 vertegenwoordigd zijn. Ze kunnen u vertellen over het programma RvdR2.0.

Pas als de maatregelen voor dit programma duidelijk zijn, worden hier projecten voor opgestart en wordt ook de participatie vormgegeven.

We werken met scenario’s. Dat betekent dat we verschillende mogelijke uitkomsten van RvdR2.0 meenemen in onze verkenning. Zo zorgen we dat de dijkversterking robuust blijft, ook als het rijk later een andere variant kiest.