Waterschap Rivierenland is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de regionale keringen (kades) in het gebied Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Uit toetsing blijkt dat ruim 100 kilometer aan kades niet aan de veiligheidsnorm voldoen. Ze zijn niet hoog en/of stevig genoeg. Om de waterveiligheid ook in de toekomst te garanderen, is het noodzakelijk om de kades op orde te brengen. Ook zijn er andere wateropgaven zoals wateroverlast, watertekort, zoetwatervoorziening, waterkwaliteit en ligt er de doelstelling voor het creëren van nieuwe natuur. 

Kadeversterkingen in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden

Door aanpassingen aan het watersysteem wordt een belangrijk deel van de afgekeurde kades al op orde gebracht. Die aanpassingen zorgen ervoor dat we de waterpeilen beter kunnen beheersen. De kades hoeven daardoor op minder extreme pieken in het watersysteem te worden ingericht. Daarnaast kunnen we met intensiever toezicht en regulier onderhoud ervoor zorgen dat kades voldoen aan de veiligheidsnorm. De kades waarvoor een grotere ingreep nodig is om deze op orde te brengen gaan we versterken.

Het versterken doen we niet in één keer maar in twee rondes

We noemen ze tranche 1 en 2 (zie figuur 1). In tranche 1 gaat het vooral om kades die afgekeurd zijn op stabiliteit. Dit zijn met name de ‘groene’ kades langs Achterwaterschap, Nederwaard, Ammersche boezem, Ottolandsche Vliet, Peursumsche Vliet, Smoutjesvliet en Zouweboezem. In tranche 1 gaan we 16,5 km versterken en 5 km gaan we op hoogte brengen door de bovenkant van de kade op te hogen. De kade wordt dan niet breder. Langs een deel van de kades doen we nog onderzoek. 
Tranche 2 bestaat uit boezemkades in het bebouwd gebied van de Alblasserwaard, onder andere langs de Alblas en Giessen. Deze kades zijn meestal afgekeurd omdat ze te laag zijn, de meeste kades in tranche 2 zijn wel stabiel genoeg.  Het veiligheidsrisico is hierbij kleiner dan bij de kades die afgekeurd zijn op stabiliteit. Bovendien is het effect van de aanpassingen in het watersysteem groter op dit deel van de kades. Vandaar dat deze kades later volgen. De verkenningsfase van tranche 2 start pas over enkele jaren. De komende jaren zullen we eerst de kades van tranche 1 op orde brengen en/of versterken. Het waterschap wil in 2030 alle kades op orde hebben.

Figuur 1: de kades van tranche 1 (rood) en tranche 2 (blauw).

Voor de 16,5 km kade die versterkt gaat worden is een voorkeursalternatief bepaald (zie kaartje hieronder). Een voorkeursalternatief is een globaal ontwerp voor de meest geschikte manier om dat deel van de kade op orde te brengen. Het voorkeursalternatief per kadedeel is gekozen uit verschillende kansrijke alternatieven. De kansrijke alternatieven zijn vergeleken op criteria zoals bijvoorbeeld veiligheid, technische uitvoerbaarheid, effecten op ruimtelijke omgeving, draagvlak, etc. 

Kaartje: voorkeursalternatieven kadeversterkingen tranche 1

De voorkeursalternatieven nader uitgelegd

  • Traditioneel: standaard ontwerp voor veilige kade zonder aanvullend belang. Kost wat ruimte.
  • Ecologie: overgang van droog naar vochtig, biodiversiteit. Kost extra ruimte. Wordt alleen gerealiseerd als de grondeigenaren daaraan willen meewerken.
  • Eigendom WSRL: veilige kade binnen grondgebied van Waterschap Rivierenland. Kost weinig ruimte.
  • Kortere levensduur want het waterschap moet eerder weer versterken.
  • Basis onderhoudsprofiel: kade optimaliseren voor beheer en onderhoud. Kost extra ruimte, maar door efficiënt beheer en onderhoud langere levensduur.
  • Maatwerk: nog te bepalen hoe versterking moet plaatsvinden.

Het eindrapport van Ingenieursbureau BWZ “Beoordeling en verkenning kadeversterking Alblasserwaard Vijfheerenlanden Tranche 1” met daarin de verschillende voorkeursalternatieven kunt u downloaden elders op onze website.  

Kansen voor natuurontwikkeling

De provincie Zuid-Holland heeft als doelstelling om meer nieuwe natuur te creëren in het gebied. Omdat we aan de slag gaan met de kades, kunnen we deze opgave meenemen in onze plannen. Voor de locaties langs de zuidelijke kades van Achterwaterschap en de Dwarsgang, onderzoeken we of er ecologische verbindingszones en natuurvriendelijke oevers aangelegd kunnen worden. Door het creëren van nieuwe natuur kunnen belangrijke diersoorten, zoals bijvoorbeeld de ringslang, zich gemakkelijker verplaatsen. De totale natuuropgave is ongeveer 28 hectare.  

Planuitwerkingsfase tranche 1

De verkenningsfase is afgerond. Nu zijn we gestart met de planuitwerkingsfase. In mei 2022 hebben we een kennisgeving gepubliceerd in het digitale Waterschapsblad. Ook hebben alle bewoners die aan de kades wonen een brief ontvangen. In de planuitwerkingsfase worden de voorkeursalternatieven uitgewerkt in een meer gedetailleerd ontwerp. We ontwerpen niet alle kades uit figuur 2 tegelijk. We splitsen ze op in deeltrajecten. Als het eerste ontwerp van een kade af is, nemen we contact op met de bewoners en eigenaren die langs deze kade gronden hebben of er wonen. We zijn gestart met de Kortlandsche Kade.

De volgorde waarin wij starten met het ontwerp, betekent niet dat we ook in die volgorde gaan uitvoeren. De ene kade is meer complex dan de andere. Het verschilt ook per kade welke vergunningen we nodig hebben en of we nog grond van aanliggende eigenaren nodig hebben. Zo verwachten we in 2023 te starten met de kades waarin we alleen moeten ophogen.

Onderzoeken

Om goede ontwerpen te kunnen maken en straks veilig te kunnen uitvoeren worden veel onderzoeken gedaan. Er zijn veel verschillende organisaties die deze onderzoeken uitvoeren. Helaas lukt het niet om al deze onderzoeken ineens uit te voeren. Elke organisatie heeft zijn eigen expertise. Daarnaast moeten verschillende onderzoeken soms ook in verschillende tijden van het jaar worden uitgevoerd. Soms is na een onderzoek, ook nog weer aanvullend onderzoek nodig.

Wat onderzoeken we allemaal? We willen bijvoorbeeld weten welke planten en dieren er op de kade leven. En of er nog bijzondere archeologie in de bodem zit. In de kades liggen veel kabels en leidingen. We onderzoeken waar ze precies liggen en welke kwaliteit ze hebben. Ook willen we weten welke kwaliteit de bodem nu heeft. Dit is een kleine greep uit alle onderzoeken die worden uitgevoerd.

Contact

Heeft u vragen? De omgevingsmanagers voor de kadeversterkingen zijn:
Judith van Zandwijk, 06-38790740, j.van.zandwijk@wsrl.nl
Ingrid Driessen, 06-42524946, i.driessen@wsrl.nl

Veelgestelde vragen 

Bekijk hieronder de veelgestelde vragen over de kadeversterkingen. Staat uw vraag hier niet bij? Neem dan contact op met een omgevingsmanager of mail naar a5h@wsrl.nl

Algemeen

Uit welke fasen bestaat het project?

Het project bestaat uit de volgende onderdelen:

  1. Verkenningsfase: In deze fase hebben we bepaald welke kades versterkt moeten worden en welk deel nog niet. Ook hebben we een voorkeur voor het ontwerp gekozen (voorkeursalternatief). Deze fase is in juni 2022 beëindigd.
     
  2. Planuitwerkingsfase: In deze fase gaan we gedetailleerd ontwerpen. Hierbij voeren we gesprekken met direct belanghebbenden om wensen op te halen. Ook bereiden we in deze fase de benodigde vergunningen voor Deze fase is in juli 2022 gestart en loopt tot 2024.
     
  3. Uitvoeringsfase: in deze fase vindt de uitvoering plaats. De uitvoering vindt plaats tussen 2024 en 2030.

Worden alle kades in één keer op orde gebracht?

Nee, ten eerste is onderscheid gemaakt in de kades in het landelijk gebied (1e tranche) en bewoond gebied (2e tranche). We zijn nu bezig met de ontwerpen voor de 1e tranche. In de 1e tranche werken we met tien deeltrajecten.

Welke deeltrajecten heeft de 1e tranche?

De tien deeltrajecten zijn: versterkingsopgaves Kortlandsche Kade, Achterwaterschap, Dwarsgang, Peursumsche Vliet, Smoutjevliet noordoost, Smoutjesvliet noordwest, Smoutjesvliet maatwerk, Ammerse Kade/Kromme Elleboog, Zouwe Boezem en de hoogteopgave

Wat is de hoogteopgave?

Verspreid over de hele Alblasserwaard en Vijfheerenlanden zijn er verschillende stukken kades die sterk genoeg zijn, maar niet hoog genoeg. Deze stukken kade maken we alleen iets hoger. Dit kan op eigen grond van het waterschap.

Hoe urgent is de versterking? Moeten we ons zorgen maken over de waterveiligheid?

Nee, de kades die een direct risico vormden hebben we meteen versterkt. Dit zijn de Molenkade bij Groot-Ammers en een deel van de kade langs de Giessen in Noordeloos. De kades die we nog gaan verbeteren voldoen niet aan de eisen, maar zijn niet direct gevaarlijk.

Voorkeursalternatieven

Welke voorkeursalternatieven zijn er?

De alternatieven (mogelijkheden) om een kade te versterken zijn:

- Traditioneel: een grondoplossing, die volgens de huidige uitgangspunten (sober maar doelmatig ontwerp) voor een veilige kade zorgt. 

- Medegebruik: een grondoplossing waarbij het ontwerp wordt afgestemd de mogelijkheden voor (agrarisch) medegebruik.

- Ecologie: een grondoplossing die een ecologische meerwaarde heeft, die past bij de gewenste ecologische verbindingszone.  

- Eigendom WSRL: een grondoplossing waarbij het ontwerp wordt afgestemd op het beschikbare eigendom van het waterschap. Bij dit alternatief is geen grondverwerving nodig. 

- Basis onderhoudsprofiel: een grondoplossing waarbij het ontwerp wordt uitgewerkt op basis van de uitgangspunten voor een optimaal beheer en onderhoud vanuit de afdeling Beheer & Onderhoud van het waterschap. 

- Constructie: in dit alternatief wordt een constructieve oplossing, bijvoorbeeld een damwand, toegepast in de kruin van de kade of aan de onderzijde van het binnentalud.

Hoe hebben jullie het voorkeursalternatief gekozen?

De keuze hebben we in twee stappen gemaakt.

1. We hebben eerst de niet logische of minder wenselijke opties laten afvallen. Een alternatief is bijvoorbeeld niet wenselijk omdat het slecht uitpakt voor de natuur of landbouw, of het is simpelweg moeilijk uitvoerbaar of erg duur.
Na deze stap blijven de kansrijke alternatieven over.

2. De kansrijke alternatieven zijn met elkaar vergeleken. Daarbij hebben we een aantal belangrijke criteria bekeken, zoals betaalbaarheid, duurzaamheid, veiligheid en draagvlak. Het alternatief dat de beste beoordeling heeft, is als voorkeursalternatief gekozen.
 

Is er rekening gehouden met belangen van omwonenden en grondeigenaren in de keuze voor een voorkeursalternatief

Ja. De effecten van een alternatief op de omgeving zoals bebouwing, natuur en landschap zijn meegenomen in de afweging. Het draagvlak van direct belanghebbenden is een van de onderdelen die meewegen in de keuze voor een voorkeursalternatief. Alternatieven die veel ruimte kosten zijn daarom op dit onderdeel slecht beoordeeld.
 

Is het voorkeursalternatief precies hoe de kade eruitziet na de versterking?

Nee, niet exact. Een voorkeursalternatief geeft de richting aan voor de uitwerking in het ontwerp. Bij alle voorkeursalternatieven is nog ruimte voor optimalisatie. Bovendien is in sommige gevallen ook maatwerk mogelijk om specifieke wensen te realiseren. Als het eerste ontwerp klaar is, bespreken we deze met de direct belanghebbenden.
 

Grondverwerving

Is een perceeleigenaar verplicht om grond af te staan voor de kadeversterking?

De kadeversterking is nodig om een veilige woon- en werkomgeving te maken. We kunnen de kadeversterking niet overal op grond van het waterschap uitvoeren. Dit betekent dat we ook grond van aangrenzende perceeleigenaren nodig hebben. We proberen daar altijd in overleg afspraken over te maken (minnelijke grondverwerving). Als dit niet lukt, kan het waterschap besluiten om te gaan onteigenen.

Krijgen eigenaren grond op een andere locatie terug als er grond wordt ingeleverd?

Allereerst streven we ernaar de grond te ruilen daar waar we grond nodig hebben. Het waterschap is zich ervan bewust dat agrariërs liever geen grond inleveren. We weten echter nooit van tevoren of ruilen of kopen gaat lukken. 
 

Moeten er woningen of bedrijfspanden worden gesloopt voor de kadeverbetering?

De kades die in tranche 1 worden versterkt, hebben weinig bebouwing. Op enkele plekken (en dan met name bij Goudriaan, Groot-Ammers) is wel sprake van bebouwing. Ons uitgangspunt is dat er geen bebouwing gesloopt hoeft te worden.
 

Bomen - Flora en Fauna

De voorkeursalternatieven zien er ‘kaal’ uit. Nu staan er bomen op de kade. Komen deze terug?

In de planuitwerkingsfase gaan we nauwkeurig kijken wat er moet gebeuren met objecten, waaronder bomen, die op of in de buurt van de kade staan. We proberen zoveel mogelijk bomen te behouden maar dit zal niet altijd lukken.
 

Zouweboezem

Betekent een kadeversterking dat de waterstand in de Zouweboezem omhoog gaat?

Nee, de waterstand gaat dan niet omhoog. Het gaat uit van het nu vastgestelde peilbeheer. Dit project houdt geen verband met een eventuele peilwijziging van de Zouweboezem.
 

Heeft u gevonden wat u zocht?