Als het rivierwater hoog tegen de dijken staat, start Waterschap Rivierenland met dijkbewaking.

De dijken in het rivierengebied liggen er al eeuwen. Zonder die dijken, liep het gebied regelmatig onder water. Door hoogwater op de rivieren of op zee. Sinds 1953 is er geen dijk meer doorgebroken, maar in 1995 spande het erom. Bij extreem hoogwater kan Waterschap Rivierenland dijkbewaking instellen. De dijkbewaking kent een eigen organisatie, die bestaat uit collega’s van het waterschap en bewoners uit het gebied. Dijkbewaking is onderdeel van de crisisbeheersing van Waterschap Rivierenland.

Waaldijk bij Wolferen, 2020.

Bij hoogwater

Dijkbewaking start als de Rijn bij Lobith op 16 meter +NAP komt, of de zee bij Hoek van Holland op 2,80 meter +NAP. Op dat moment is de crisisorganisatie al in touw, zijn tal van dijkdoorgangen (coupures) al gesloten en staan alle uiterwaarden al onder water. Zo’n 300 dijkwachten inspecteren te voet de dijken in detail, op zoek naar risico’s en beschadigingen. Maar dijkbewaking hielp ook bij de droge zomer van 2018, toen dijkwachten scheuren inspecteerden in kades langs boezems in de Alblasserwaard.

Kade inspecties in de Alblasserwaard, 2018.

Organisatie

Ons werkgebied telt ruim 500 kilometer aan rivierdijken en nog eens 5­00 kilometer aan boezemkades in de polders. Ons werkgebied bestaat uit vijf dijkringen, zo heten de dijken die samen één gebied beschermen tegen de omringende rivieren. In de dijkringen zijn zes dijkposten die dijkbewaking coördineren. In dijkmagazijnen liggen de materialen klaar om coupures te sluiten, schades te herstellen en om dijkbewaking uit te voeren. Van laarzen en hesjes tot schotbalken en zandzakken.

Schotbalken in een coupure aan de Waalkade in Nijmegen.

Mensenwerk

Hoe je naar een dijk kijkt die onder druk staat, kun je leren. Dijkwachten worden opgeleid, zij trainen en oefenen regelmatig. De bewoners uit het gebied die dijkwacht zijn, voegen lokale kennis toe. Zij kennen ‘hun’ dijk, weten hoe die er gewoonlijk uit ziet, kennen de omgeving. Dijkbewaking blijft mensenwerk. Nieuwe technieken (zoals drones of infrarood) ondersteunen, maar het blijft van waarde om in weer en wind met de voeten de grasmat en het dijklichaam te voelen. Minstens eenmaal per jaar vindt een oefening plaats op de dijken.

Documentatie

De organisatie van dijkbewaking professionaliseert voortdurend, onder aanvoering van de Werkgroep Professionalisering Dijkbewaking. Waterschap Rivierenland is daarin vertegenwoordigd. Met onderzoeksinstituut Deltares wordt de Wiki Noodmaatregelen Waterkeringen onderhouden. Daarop is alle benodigde informatie te vinden, zoals hulpmiddelen, plannen, formulieren en handboeken. Via Wateropleidingen is de scholing steeds verder gecertificeerd.

In februari 2021 was er een hoogwater van max 14,53m +NAP bij Lobith. Dijkbewaking was niet nodig, maar door sneeuw en ijs ontstond wel een unieke situatie. Onze specialist Jaap Bronsveld maakte deze video.

Contact

Ben je benieuwd naar de dijkbewaking, als bewoner of als waterschapper? Wil je meer weten? Mail naar dijkbewaking@wsrl.nl.